ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
67
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
خوانند و باز صافن بروذ ببشت پاى تا انكشت ابهام و آنجا بديد آيذ و آن را هم صافن خوانند و از « 1 » دو رك شاخهاء بسيار خيزند « 2 » تا پاى را غذا دهذ « 3 » بفرمان خداى عزّ و جل و حكمت وى ، فتبارك اللّه احسن الخالقين « 3 » . اكنون مشغول « 4 » شويم بياذ كردن ركهاء جهنده « 4 » كى ورا شرايين خوانند . فى ذكر الشرايين « 5 » برامذن شرايين از دلست و دل را دو جوف است يكى سوى « 6 » راست و ديكر سوى « 6 » جب و شرايين از جوف جب بديد آيذ « 7 » و دو كونه شرايين برآيذ « 8 » يكى را يك طبقه بوذ و با همين « 9 » شرايين باريكتر بوذ « 10 » و آن را رك جهنده خوانند و لكن خلقت وى خلقت ركهاء ناجهنده است و ورا « 11 » بدين نام از بهر آن خواندهاند كى هر ركى كى از دل خاسته باشد ناجار ورا از جملهء ركهاء جهنده دارند و لكن ركهاء جهنده را تنه از دو طبقه « 12 » بوذ و ركهاء ناجهنده را از يك طبقه و اين رك از دل خيزد و لكن « 13 » وى از يك طبقه است . بس ( f . 58 ) به حق آنك از دل خاستست ضارب خوانندش اعنى جهنده و به حق « 14 » آنك تنهء وى « 14 » از يك طبقه است خلقت وى خلقت ركهاء ناجهنده دارند .
--> ( 1 ) - ف : و ازين ( 2 ) - ف : خيزذ ( 3 - 3 ) - ف : ندارد ( 4 - 4 ) - ف : بايذ بوذن بركهاء جهنده ( 5 ) - ف : باب فى ذكر الشرايين ( 6 ) - ف : بسوى ( 7 ) - ب ه : برايذ ( 8 ) - ف : بديد آيذ ( 9 ) - ف : افزوده . اين ( 10 ) - ب ه : ظ . و بتازى كويند خلق . . . غير ضارب . . . كى شريان را طبقه . . . فى نسخه . م : ظ . و ايدون كويند بتازى خلقته خلقه عرق ضارب و از بهر آن خوانندش بدين نام كه شريان را تمدد آرذ و طبقه بود اعنى آنك دوتاه بود . . . ( 11 ) - ف : و او را ( 12 ) - ب ه : يعنى دوتا بود ، صح ( 13 ) - ف : و لكن تنه ( 14 - 14 ) - ف : آن تنهء وى كه